28 mei 2026
Dode dieren en vervuiling Baggergat
Onlangs is onze partij gecontacteerd omdat er bij het Baggergat bij Opheusden
verscheidene dode vogels en vissen zijn aangetroffen (zie bijlagen). Dit zou mogelijk als
gevolg kunnen zijn van het storten van baggerslib. Naast de slachtoffers onder de
bewoners van dit water, wordt Baggergat veelvuldig gebruikt door recreanten vanuit de
jachthaven in Wageningen en met mooi weer ook gebruikt als (onofficieel) zwemwater,
onder andere door kinderen. De Partij voor de Dieren maakt zich zorgen om de sterfte
van deze vogels en vissen, en wat dit mogelijk zegt over de waterkwaliteit en het milieu-
en gezondheidsrisico dat dit aanwijst.
Het Baggergat is in beheer van Staatsbosbeheer, maar valt grotendeels in het gebied van de gemeente Wageningen. Omdat het Baggergat grenst aan Opheusden, heeft een wethouder daar al melding gedaan van de stort van baggerslib bij de BOA's.
Vraag 1
Was de wethouder vooraf aan de vragen van de Partij voor de Dieren op de hoogte van de vele dode dieren rondom het Baggergat?
Vraag 1a
Is de wethouder bekend met mogelijke stort van baggerslib?
Zo ja, ziet de wethouder verband tussen de stort van het baggerslib en de sterfte van deze dieren?
Vraag 1b
Zo nee, welke oorzaak verbindt de wethouder hieraan? Mocht dit niet bekend zijn, is de
wethouder bereid om dit op zeer korte termijn te gaan laten onderzoeken?
Vraag
Onder wiens verantwoordelijkheid valt het Baggergat en de werkzaamheden die hierin
plaatsvinden, formeel? Mocht het Baggergat formeel niet onder de verantwoordelijkheid
van gemeente Wageningen vallen, is de wethouder het met de Partij voor de Dieren eens
dat de gemeente een zorgplicht heeft richting haar inwoners – mens en dier – en de
natuur?
Vraag 2
Is de wethouder op de hoogte van het storten van baggerslib in het Baggergat? Is hier
een vergunning voor afgegeven of gebeurt dit illegaal?
Indien er een vergunning is voor de stort van baggerslib:
Vraag 2a
Door wie is deze vergunning afgegeven?
Vraag 2b
Is de wethouder het met de Partij voor de Dieren eens dat mogelijke milieu- en
gezondheidsrisico's reden zou moeten zijn voor het bevoegde gezag om deze vergunning in te trekken of in ieder geval handhavend op te treden? Ook bij een vergunde situatie kan het niet zo zijn dat het overlijden van dieren een acceptabel gevolg is. Bent u dat met ons eens?
Vraag 3
Is de wethouder het met de Partij voor de Dieren eens dat dit een zorgelijke ontwikkeling
is die kan wijzen op milieuverontreiniging, wat niet alleen voor dier en natuur, maar ook
mens, schadelijk kan zijn? Zo nee, waarom niet?
Vraag 4
Heeft de wethouder al contact met Staatsbosbeheer en provincie Gelderland over de
situatie in het Baggergat?
Vraag 4a
Zo ja, wat is hieruit gekomen?
Vraag 4b
Zo nee, is de wethouder bereid dit te doen om samen met hen de oorzaak te achterhalen
en zo snel mogelijk op te lossen?
Vraag 5
Heeft de wethouder al contact met het college van Opheusden om samen de (mogelijk
illegale) stort van baggerslib aan te pakken, of de andere oorzaak van de sterfte van de
dieren in het Baggergat te voorkomen?
Vraag 6
Het Baggergat is officieel geen zwemwater, maar wordt, zoals eerder vermeld, wel
gebruikt als zwem- en vaarwater door inwoners van Wageningen en Opheusden en
omgeving. Is de wethouder het met de Partij voor de Dieren eens dat het van belang is
om mensen te waarschuwen van het mogelijke gezondheidsrisico dat hierbij komt kijken,
door middel van het plaatsen van waarschuwingsbordjes en onderzoek naar de
waterkwaliteit?
Antwoord Vraag 1
Nee, dit was nog niet bij de wethouder bekend
Antwoord Vraag 1a
De wethouder is bekend met de vergunde gebruik van baggerslib, beter bekend als
baggerspecie. Of er een verband tussen sterfte van vissen en de werkzaamheden is, of
dat de sterfte een hele andere oorzaak heeft, is ons niet bekend. De werkzaamheden
kunnen effect hebben op vissen (zie het antwoord op vraag 2b), de sterfte kan ook een
andere oorzaak hebben. Een direct verband van vogelsterfte en het storten van
baggerspecie is niet te leggen.
Van stort is formeel geen sprake, dit is alleen het geval bij sterk verontreinigde baggerspecie, in speciale stortplaatsen.
Antwoord Vraag 1b
Zie ook antwoord 1a. De oorzaak is bij ons niet bekend. De uitvoerder van de
werkzaamheden (Grondbank GMG) heeft ons laten weten naar aanleiding van meldingen over de vissterfte ingezet op watermonsters om de waterkwaliteit inzichtelijk te maken.
Antwoord Vraag
Rijkswaterstaat is bevoegd gezag voor de herinrichting van de Maneswaard en voor het
gebruik van de baggerspecie. Gemeente Wageningen heeft een omgevingsvergunning
verleend voor het uitvoeren van de werkzaamheden. De zorgplicht licht primair bij de
uitvoerder, Grondbank GMG.
Antwoord Vraag 2
Het is bekend bij de wethouder dat er een vergunning is voor het gebruik van
baggerspecie.
Antwoord Vraag 2a
Rijkswaterstaat heeft een vergunning verleend voor de herinrichting van de Maneswaard.
Voor het toepassen van grond en waterbodem is een Nota bodembeheer door
Rijkswaterstaat vastgesteld. Gemeente Wageningen heeft een vergunning verleend voor
de werkzaamheden.
Antwoord Vraag 2b
De wethouder is het ermee eens dat milieu- en gezondheidsrisico’s een reden kunnen
zijn om te handhaven. Daar is nu geen sprake van. Het overlijden van dieren moet
natuurlijk zoveel als mogelijk worden voorkomen. De vergunde situatie, het storten van
baggerspecie, kan echter leiden tot (beperkte) vissterfte. Op de foto’s uit de bijlage zijn
dode brasems en karpers te zien. Aan de foto’s is niet te zien waar deze vissen aan
gestorven zijn. Vissen zoals brasem en karper leven graag op de bodem van de plas en
door het storten van baggerslib wordt hun leefgebied tijdelijk verstoort, maar de plas is
groot genoeg voor de vissen om tijdelijk een andere plek op te zoeken. Het uiteindelijke
doel van het verondiepen van deze waterplas is juist om het leefgebied voor alle vissen
te verbeteren. Er leven meer (soorten) vissen in plantenrijk water van 2-3 meter diep dan
op de bodem van plassen van 8-10 meter diep.
Een directe relatie van vogelsterfte met het storten van baggerslib kan niet gelegd worden. Op de bijgeleverde foto is een dode (waarschijnlijk jonge) zilverreiger te zien. Dit is een vogelsoort die in de uiterwaarden voor komt en niet op de waterplas. Een direct verband is niet te leggen.
Antwoord Vraag 3
Nee, Baggerslib is in principe slib wat zich op de bodem heeft verzameld. Dit wordt
opgebaggerd, vervoert en weer gestort in deze diepe put. Het gaat hierbij om materiaal
wat van nature al voorkomt op de waterbodem. Er is vooraf, door Rijkswaterstaat, een
duidelijke afweging gemaakt over de kansen (milieuverontreiniging) en de risico’s
(schade aan de natuur). Met het eindbeeld, het verbeteren van natuurwaarden van dit
gebied, als uitgangspunt is een tijdelijke en beperkte verslechtering als acceptabel
beoordeeld.
Antwoord Vraag 4
Nee, nog niet. Wel hebben we contact gehad met de initiatiefnemer, Grondbank GMG/K3
Antwoord Vraag 4a
Uit het contact met de initiatiefnemer, Grondbank GMG/K3, hebben we vernomen dat ze
de melding ook hebben ontvangen en daarop meteen adequaat actie hebben
ondernomen.
Antwoord Vraag 4b
De wethouder is bereid om, de zorgen die Partij voor de Dieren heeft, door te geven aan
alle andere partijen.
De bijlage van de Partij voor de Dieren en deze beantwoording van de vragen zal doorgestuurd worden aan Staatsbosbeheer, de provincie Gelderland, gemeente Neder- Betuwe en Rijkswaterstaat. Met Grondbank GMG/K3 is hierover al contact geweest en die heeft al wel aangegeven de komende tijd extra alert zijn.
Antwoord Vraag 5
Er is hier geen sprake van een illegale stort maar een vergund project. De initiatiefnemer
heeft aangegeven dat als diersterfte zich vaker voordoet, hij verder onderzoek zal laten
uitvoeren. Voor nu wordt de waterkwaliteit onderzocht en is het sterk het vermoeden dat
vissterfte aan het paaiseizoen ligt. Ook zal nog scherper worden gelet op de exacte
werkwijze zodat de maximale voorzorg wordt betracht.
Omdat er geen sprake is van een illegale situatie en de werkzaamheden tot nu toe
verlopen zoals afgesproken is er geen reden om contact op te nemen met het college van
Neder-Betuwe.
Antwoord Vraag 6
Zwemmen en recreëren op of rond deze plas is voor eigen risico. Er staan
waarschuwingsborden die geven, in woord en beeld en in Nederlandse en Engelse taal,
dit eigen risico aan. Een onderzoek naar waterkwaliteit is niet aan de gemeente, maar
aan de waterbeheerder (Rijkswaterstaat). Tijdens de werkzaamheden onderzoekt de
initiatiefnemer periodiek de waterkwaliteit. Extra waarschuwingen zijn wat ons betreft
niet nodig.
